Khởi động thương mại số: Những rào cản từ thực tế vận hành doanh nghiệp

Ngày đăng: 09:23 24/08/2026 - Lượt xem: 52

Ông Nguyễn Phương Lâm - Trưởng ban phát triển, đánh giá năng lực số và trí tuệ nhân tạo Tóm tắt: Dịch chuyển lên môi trường số đang là áp lực sinh tồn đối với mọi doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi thực sự bắt tay vào triển khai, tiến trình này thường bị trì hoãn hoặc đứt gãy giữa chừng. Nghiên cứu thực tế vận hành cho thấy, nút thắt không nằm ở hạn chế về công nghệ hay ngân sách, mà xuất phát từ ba rào cản nội tại: tư duy kênh bán lẻ phân mảnh, sự quá tải chuỗi cung ứng vật lý, và khoảng trống lớn về nhân sự quản trị chiến lược. Bài viết phân tích sâu sắc các rào cản này và đề xuất lộ trình tái cấu trúc bền vững.

Trong bối cảnh nền kinh tế số bùng nổ, hầu hết lãnh đạo doanh nghiệp đều ý thức rõ tầm quan trọng of việc chuyển đổi và mở rộng kinh doanh trực tuyến. Mặc dù vậy, khoảng cách từ nhận thức Tạp chí Quản trị & Vận hành Doanh nghiệp Số - 2026 Trang 1 chiến lược đến vận hành thực tế vẫn còn rất lớn. Qua khảo sát thực tiễn tại nhiều doanh nghiệp, chúng tôi nhận thấy tiến độ triển khai thương mại số thường diễn ra rất chậm chạp hoặc liên tục trì hoãn. Để giải quyết triệt để bài toán này, doanh nghiệp cần nhìn thẳng vào ba rào cản thực tế dưới góc độ quản trị vận hành trực tiếp.

Mô hình tích hợp Online-to-Offline (O2O) đồng bộ trong hệ sinh thái thương mại số.

TƯ DUY "KÊNH BÁN LẺ" PHÂN MẢNH THAY VÌ XÂY DỰNG "HỆ SINH THÁI" TÍCH HỢP

Rào cản đầu tiên và phổ biến nhất là việc tiếp cận thương mại số với tư duy của một "kênh bán lẻ phụ thêm". Nhiều doanh nghiệp bắt đầu chuyển đổi bằng cách thiết lập một gian hàng trên các sàn thương mại điện tử (TMĐT) hoặc xây dựng một kênh nội dung số, rồi xem đó như một công cụ bán hàng biệt lập. Cách tiếp cận manh mún này khiến các hoạt động kinh doanh bị chia cắt, thiếu sự kết nối có hệ thống. Một hệ thống thương mại số hiệu quả đòi hỏi tư duy hệ sinh thái ngay từ đầu, trong đó dòng chảy khách hàng phải được kết nối mượt mà từ Online xuống trải nghiệm Offline và tiếp tục quay trở lại Online (mô hình O2O).

Nếu thiếu đi sự liên kết này, doanh nghiệp sẽ rơi vào cái bẫy chi phí tiếp thị (marketing) ngày càng tăng cao chỉ để thu hút khách hàng mới, mà hoàn toàn bỏ lỡ cơ hội tối ưu hóa Giá trị vòng đời khách hàng (Customer Lifetime Value - CLV). Sự thiếu đồng bộ này không chỉ lãng phí ngân sách mà còn làm giảm trải nghiệm của người tiêu dùng đối với thương hiệu.

KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG CỦA CHUỖI CUNG ỨNG VÀ RỦI RO NGHẼN DÒNG TIỀN

Môi trường kỹ thuật số mang lại tốc độ tiếp cận thị trường vượt trội, nhưng chính tốc độ này lại là tác nhân bộc lộ rõ nhất những điểm yếu của một hệ thống vận hành chưa sẵn sàng. Trong các chiến dịch bán hàng trực tuyến, lượng đơn hàng có thể tăng đột biến chỉ trong vài giờ. Nếu năng lực kho vận, quy trình đóng gói, và dịch vụ giao hàng không đáp ứng kịp, doanh nghiệp sẽ ngay lập tức đối mặt với sự quá tải hệ thống, dẫn đến tỷ lệ hủy đơn và hoàn hàng tăng cao.

Bên cạnh áp lực hậu cần vật lý, bài toán dòng tiền trực tuyến cũng là một điểm nghẽn nghiêm trọng. Trái với mô hình bán lẻ truyền thống thu tiền mặt hoặc chuyển khoản ngay, vốn của doanh nghiệp khi bán hàng qua các nền tảng trung gian thường bị giam giữ từ vài ngày đến vài tuần tùy theo chính sách đối soát. Sự lệch pha nghiêm trọng giữa tốc độ bán hàng online cực nhanh và năng lực xử lý hậu cần, dòng tiền offline chính là nguyên nhân trực tiếp khiến nhiều chuỗi cung ứng bị đứt gãy.

Số liệu thống kê các rào cản vận hành thương mại số phổ biến tại doanh nghiệp.

SỰ THIẾU HỤT TRẦM TRỌNG ĐỘI NGŨ NHÂN SỰ Ở TẦNG QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Thực tế thị trường lao động cho thấy, việc tuyển dụng các nhân sự trẻ tuổi có kỹ năng thực thi kỹ thuật như thiết lập gian hàng, chạy quảng cáo trực tuyến hay sáng tạo nội dung không quá khó khăn. Tuy nhiên, thách thức thực sự của doanh nghiệp nằm ở việc tìm kiếm hoặc xây dựng đội ngũ quản trị cấp trung và cấp cao có tầm nhìn bao quát hệ thống. Một người quản trị thương mại số xuất sắc không chỉ am hiểu luật chơi của các nền tảng công nghệ, mà còn phải có năng lực kiểm soát chi phí vận hành chi tiết, nắm vững các quy định pháp lý liên quan và quản trị rủi ro hệ thống toàn diện.

Khi thiếu đi bộ khung quản trị cốt lõi này, các chủ doanh nghiệp rất khó để có thể tự tin giao quyền hành pháp, dẫn đến tình trạng người đứng đầu bị quá tải thông tin và không thể mở rộng quy mô. Khuyến nghị chiến lược: Tái cấu trúc bộ máy vận hành từ bên trong Chuyển đổi số thương mại không phải là một chiến dịch tiếp thị ngắn hạn hay việc lắp ghép thêm các công cụ công nghệ mới vào bộ máy cũ kỹ.

Bản chất của quá trình này là sự tái cấu trúc toàn diện bộ máy vận hành bên trong của doanh nghiệp. Tạp chí Quản trị & Vận hành Doanh nghiệp Số - 2026 Trang 1 Khuyến nghị cho nhà quản trị:

• Xây dựng tư duy hệ thống: Tích hợp dữ liệu khách hàng đa kênh (O2O) để tối ưu hóa giá trị vòng đời khách hàng, thay vì chạy đua đốt tiền quảng cáo một chiều.
• Đầu tư vào chuỗi cung ứng: Đồng bộ hóa tốc độ xử lý đơn hàng, quy trình kho bãi và quản trị rủi ro dòng tiền trước khi kích hoạt các chiến dịch bán hàng quy mô lớn.
• Phát triển bộ khung nhân sự quản trị: Tập trung đào tạo và tìm kiếm các nhà quản lý có năng lực điều phối vĩ mô, am hiểu cả luật chơi công nghệ lẫn bài toán tài chính, pháp lý doanh nghiệp.

Thay vì vội vã chạy theo các trào lưu công nghệ bên ngoài, doanh nghiệp nên chủ động "chậm lại một nhịp" để chuẩn bị thật kỹ lưỡng bộ khung quản trị nội bộ và tối ưu hóa năng lực chuỗi cung ứng. Đây chính là bước đệm an toàn, vững chắc và bền vững nhất để bứt phá mạnh mẽ trên thị trường thương mại số đầy biến động.